ChonLang — Cảnh báo ổ dịch sốt xuất huyết theo phường xã và tự soát điểm muỗi đẻ cho hộ gia đình Việt Nam

Tóm tắt

Sốt xuất huyết tại TP HCM tăng đột biến khoảng 700% so với cùng kỳ, còn tay chân miệng cả nước tăng gấp năm lần trong quý đầu năm 2026, đúng vào mùa mưa dông xen nắng nóng tạo điều kiện muỗi sinh sản. Hộ gia đình thường chỉ biết tin dịch ở mức tỉnh thành, không nắm được phường xã mình đang là ổ dịch và không biết tự kiểm tra điểm đọng nước quanh nhà. ACIL đề xuất ChonLang — ứng dụng cảnh báo ổ dịch theo phường xã và hướng dẫn tự soát điểm muỗi đẻ tại nhà theo danh mục. ChonLang đưa thông tin dịch tễ về đúng nơi người dân sinh sống và biến phòng dịch thành thao tác cụ thể hằng tuần.

---

Định nghĩa vấn đề

Phát biểu vấn đề

Dịch sốt xuất huyết và tay chân miệng bùng phát theo mùa, tập trung ở những ổ dịch rất cục bộ trong từng phường, xã, thậm chí từng hẻm. Thông tin cảnh báo hiện chủ yếu công bố ở mức tỉnh thành qua báo chí, khiến hộ gia đình không biết khu vực mình đang ở mức nguy cơ nào và khi nào cần tăng cường phòng dịch. Người dân cũng thiếu hướng dẫn cụ thể để tự kiểm tra các điểm đọng nước nơi muỗi đẻ trứng, dẫn tới phòng dịch bị động và chỉ phản ứng khi đã có ca bệnh trong nhà.

Định lượng thiệt hại

• 16.892 ca sốt xuất huyết tích lũy tại TP HCM đến tuần 20 năm 2026, tăng khoảng 700% so với cùng kỳ 2025 nguồn

  "The total number of dengue fever cases accumulated from the beginning of 2026 to week 20 is 16,892, about a 700 percent increase compared to the same period in 2025." — outbreaknewstoday

• 397 ca sốt xuất huyết chỉ trong tuần 25–31/5/2026 tại TP HCM, cho thấy dịch vẫn ở mức cao đầu mùa mưa nguồn

• Gần 25.100 ca tay chân miệng và 4 ca tử vong trên cả nước trong quý I, tăng gấp 5 lần cùng kỳ nguồn

• Dự báo nắng nóng gay gắt và mưa dông diện rộng giữa tháng 6/2026 tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi sinh sản nguồn

• Mục tiêu cải thiện: rút ngắn thời gian hộ gia đình nhận cảnh báo ổ dịch tại phường xã xuống dưới 24 giờ kể từ khi được ghi nhận

Phạm vi

Trong phạm vi:

• Cảnh báo mức nguy cơ dịch theo phường xã dựa trên dữ liệu ca bệnh
• Danh mục tự soát điểm đọng nước và điểm muỗi đẻ tại nhà
• Nhắc lịch kiểm tra phòng dịch hằng tuần theo mùa
• Hướng dẫn nhận biết dấu hiệu cảnh báo nặng cần đi khám

Ngoài phạm vi:

• Chẩn đoán y khoa hoặc kê đơn điều trị
• Phun hóa chất diệt muỗi (thuộc cơ quan y tế dự phòng)
• Thay thế khai báo dịch tễ chính thức

---

Mô hình vấn đề

Gọi mỗi phường xã là một đơn vị $u$ với số ca ghi nhận $n_u$ trong cửa sổ thời gian $\Delta t$ và dân số $p_u$. Mức nguy cơ là tỷ lệ ca trên dân số chuẩn hóa, và bài toán là phát cảnh báo khi mức nguy cơ vượt ngưỡng đồng thời tối thiểu hóa số điểm muỗi đẻ chưa được xử lý tại hộ gia đình.

$P = \min \sum_{u \in U} \mathbf{1}\left[ \rho_u \geq \rho_{\text{th}} \text{ và chưa cảnh báo} \right] + \sum_{h \in H} b_h$

Các biến:

• $n_u$ — số ca ghi nhận tại phường xã $u$ trong cửa sổ $\Delta t$
• $p_u$ — dân số của phường xã $u$
• $\rho_u = n_u / p_u$ — mật độ ca chuẩn hóa
• $\rho_{\text{th}}$ — ngưỡng phát cảnh báo
• $b_h$ — số điểm muỗi đẻ chưa xử lý tại hộ $h$

Các ràng buộc: $C_1: \rho_u \geq \rho_{\text{th}} \Rightarrow \text{phát cảnh báo cho } u$ $C_2: b_h \geq 0, \; \forall h \in H$

Mục tiêu: $\text{minimize } P \text{ subject to } C_1, C_2$

---

Giải pháp đề xuất

ChonLang là ứng dụng di động xác định phường xã của người dùng và hiển thị mức nguy cơ dịch dựa trên mật độ ca bệnh chuẩn hóa theo dân số. Khi khu vực vượt ngưỡng, ứng dụng đẩy cảnh báo kèm hướng dẫn tăng cường phòng dịch. Ứng dụng cung cấp danh mục tự soát các điểm đọng nước quanh nhà, nhắc lịch kiểm tra hằng tuần theo mùa, và mô tả dấu hiệu cảnh báo nặng để người dân biết khi nào cần đi khám. Dữ liệu ca bệnh được tổng hợp từ công bố của cơ quan y tế và đóng góp ẩn danh của cộng đồng.

Các quyết định thiết kế chính

• Quyết định 1: Cảnh báo theo phường xã thay vì theo tỉnh thành — người dân nhận thông tin sát với nơi sinh sống, đủ cụ thể để hành động thay vì chỉ biết tin dịch chung của cả thành phố.
• Quyết định 2: Danh mục tự soát điểm muỗi đẻ thay vì khuyến cáo chung — biến phòng dịch thành chuỗi thao tác kiểm tra cụ thể tại nhà, giúp hộ gia đình chủ động loại bỏ nơi muỗi sinh sản.

Tiêu chí thành công

Tiêu chí	Mục tiêu	Phương pháp đo lường
Độ trễ cảnh báo ổ dịch	Dưới 24 giờ từ khi ghi nhận	So sánh thời điểm cảnh báo và dữ liệu nguồn
Độ phủ phường xã	100% phường xã có dữ liệu công bố	Đối chiếu với danh sách hành chính
Tỷ lệ hộ hoàn thành tự soát	60% hộ hoạt động soát hằng tuần	Thống kê lượt hoàn thành danh mục

---

Luồng hệ thống

Hệ thống xác định khu vực người dùng, lấy dữ liệu ca bệnh và dân số để tính mật độ chuẩn hóa, rồi phát cảnh báo khi vượt ngưỡng. Người dùng thực hiện danh mục tự soát điểm muỗi đẻ và nhận nhắc lịch kiểm tra định kỳ theo mùa.

---

Thuật toán cốt lõi

Mô tả thuật toán

Thuật toán Local-Risk tính mật độ ca bệnh chuẩn hóa theo dân số trong cửa sổ thời gian trượt cho từng phường xã, so với ngưỡng để xếp mức nguy cơ, và sinh cảnh báo khi khu vực chuyển lên mức cao hơn lần đầu.

Công thức toán học

$\rho_u = \frac{n_u}{p_u} \times 100000$

$\text{Alert}_u = \mathbf{1}\left[ \rho_u \geq \rho_{\text{th}} \right] \cdot \mathbf{1}\left[ \rho_u^{\text{prev}} \lt \rho_{\text{th}} \right]$

Tham số:

• $n_u$ — số ca trong cửa sổ thời gian tại phường xã $u$
• $p_u$ — dân số phường xã $u$
• $\rho_u$ — mật độ ca trên 100000 dân
• $\rho_{\text{th}}$ — ngưỡng phát cảnh báo
• $\rho_u^{\text{prev}}$ — mật độ ca cửa sổ trước đó

Độ phức tạp

Chỉ số	Giá trị
Độ phức tạp thời gian	$O(m)$ cho $m$ phường xã mỗi lần cập nhật
Độ phức tạp không gian	$O(m)$ cho dữ liệu khu vực

---

Kiến trúc hệ thống

+------------------------------------------+
|              ChonLang Backend              |
|  +------------------------------------+  |
|  |       Risk Engine                    |  |
|  |  Trách nhiệm: tính mật độ và cảnh báo|  |
|  +------------------------------------+  |
|  +------------+  +----------------+       |
|  | Case Data  |  | Checklist      |       |
|  | Ingestor   |  | Service        |       |
|  +------------+  +----------------+       |
+------------------------------------------+
                        |
                        v
+------------------------------------------+
|         Mobile App (React Native)          |
|  +------------------------------------+  |
|  |  Bản đồ nguy cơ và Module tự soát    |  |
|  +------------------------------------+  |
+------------------------------------------+

Backend chứa Risk Engine tính mật độ ca và phát cảnh báo, Case Data Ingestor tổng hợp dữ liệu công bố và đóng góp cộng đồng, Checklist Service quản lý danh mục tự soát. Mobile app hiển thị bản đồ nguy cơ theo phường xã và hỗ trợ iOS/Android cho hộ gia đình.

---

Trường hợp sử dụng

Trường hợp sử dụng 1: Hộ gia đình nhận cảnh báo ổ dịch tại phường xã

Các tác viên: Thành viên hộ gia đình

Tiên điều kiện: Người dùng đã cài app và chọn phường xã sinh sống

Kích hoạt: Khu vực vượt ngưỡng nguy cơ dịch

Các bước:

1. App tổng hợp dữ liệu ca bệnh mới của khu vực
2. Risk Engine tính mật độ ca chuẩn hóa và so ngưỡng
3. Khi vượt ngưỡng lần đầu, app đẩy cảnh báo cho người dùng
4. App hiển thị hướng dẫn tăng cường phòng dịch

Sau điều kiện: Hộ gia đình biết khu vực đang là ổ dịch

Kết quả mong đợi: Người dân chủ động phòng dịch sớm thay vì phản ứng muộn

Trường hợp sử dụng 2: Hộ gia đình tự soát điểm muỗi đẻ hằng tuần

Các tác viên: Thành viên hộ gia đình

Tiên điều kiện: Người dùng đã bật nhắc lịch tự soát

Kích hoạt: Đến lịch kiểm tra phòng dịch trong tuần

Các bước:

1. App nhắc người dùng thực hiện danh mục tự soát
2. Người dùng kiểm tra từng điểm đọng nước quanh nhà
3. Người dùng đánh dấu các điểm đã xử lý trên app
4. App ghi nhận kết quả và đặt lịch tuần kế tiếp

Sau điều kiện: Các điểm muỗi đẻ quanh nhà được xử lý

Kết quả mong đợi: Giảm nơi sinh sản của muỗi tại hộ gia đình

---

Mô hình kinh doanh

Mô hình doanh thu

$R = \sum_{i=1}^{n} (p_i \times q_i) - C_{\text{fixed}} - C_{\text{var}}(q)$

Các thành phần:

• $p_1 = 0$ — gói cảnh báo cơ bản miễn phí cho hộ gia đình
• $p_2 = 3000000$ VND/năm — gói dữ liệu dịch tễ theo khu vực cho tổ chức và trường học
• $q_2$ — số tổ chức đăng ký
• $C_{\text{fixed}}$ — chi phí server và tổng hợp dữ liệu
• $C_{\text{var}}$ — chi phí biến đổi theo lượng người dùng

Cấu trúc chi phí

Loại chi phí	Mô tả	Số tiền
Server cloud	Hạ tầng backend và đẩy cảnh báo	22.000.000 VND/tháng
Tổng hợp dữ liệu	Thu thập và chuẩn hóa dữ liệu ca bệnh	13.000.000 VND/tháng
Phát triển	Đội phát triển MVP	320.000.000 VND/năm
Vận hành cộng đồng	Kiểm duyệt dữ liệu đóng góp	18.000.000 VND/quý

Phân tích điểm hòa vốn

$\text{So to chuc hoa von} = \frac{C_{\text{fixed}}}{p_2 - c_{\text{unit}}} = \frac{420000000}{3000000 - 300000} \approx 156 \text{ to chuc/nam}$

Với mục tiêu 200 tổ chức và trường học đăng ký trong năm đầu, hệ thống đạt điểm hòa vốn.

---

Kế hoạch MVP

Giai đoạn 1: Hạ tầng cốt lõi (Tuần 1–4)

• Xây dựng Case Data Ingestor tổng hợp dữ liệu ca bệnh
• Risk Engine tính mật độ ca chuẩn hóa theo phường xã
• Màn hình bản đồ nguy cơ khu vực

Tiêu chí kết thúc: Người dùng xem được mức nguy cơ dịch tại phường xã của mình

Giai đoạn 2: Hoàn thiện tính năng (Tuần 5–8)

• Đẩy cảnh báo khi khu vực vượt ngưỡng nguy cơ
• Danh mục tự soát điểm muỗi đẻ và nhắc lịch hằng tuần
• Đóng góp dữ liệu ca bệnh ẩn danh từ cộng đồng

Tiêu chí kết thúc: 10.000 hộ thử nghiệm nhận cảnh báo và hoàn thành tự soát

Giai đoạn 3: Xác nhận và Ra mắt (Tuần 9–12)

• Hợp tác với trạm y tế phường xã và trường học
• Ra mắt trên App Store và Google Play
• Chiến dịch "Nhà sạch, không muỗi, không sốt xuất huyết"

Tiêu chí kết thúc: 100.000 hộ hoạt động, 50 tổ chức và trường học sử dụng

---

Các yêu cầu

Alpha Chain Co., Ltd. đưa ra các yêu cầu cụ thể, đo được:

Yêu cầu 1: ACIL phát cảnh báo ổ dịch theo phường xã trong dưới 24 giờ kể từ khi dữ liệu ca bệnh được ghi nhận, đưa thông tin dịch tễ về sát nơi người dân sinh sống.

Yêu cầu 2: ACIL tính mức nguy cơ dịch dựa trên mật độ ca chuẩn hóa theo dân số cho 100% phường xã có dữ liệu công bố, thay thế cảnh báo dạng tỉnh thành thiếu cụ thể.

Yêu cầu 3: ACIL cung cấp danh mục tự soát điểm muỗi đẻ kèm nhắc lịch hằng tuần, hướng tới 60% hộ hoạt động hoàn thành tự soát định kỳ để giảm nơi sinh sản của muỗi.

---

Quyền sở hữu & Bản quyền

© 2026 Alpha Chain Co., Ltd. Tất cả quyền được bảo lưu.

Tài liệu này là tài sản độc quyền của Alpha Chain Co., Ltd. Việc sao chép, phân phối lại, hoặc tạo sản phẩm phái sinh đều yêu cầu sự đồng ý bằng văn bản từ Alpha Chain Co., Ltd.

---

Lịch sử thay đổi

Phiên bản	Ngày	Tác giả	Thay đổi
1.0	2026-06-07	Alpha Chain Co., Ltd.	Tạo ban đầu — từ việc sốt xuất huyết TP HCM tăng khoảng 700% và tay chân miệng tăng gấp 5 lần đầu mùa mưa 2026